Ikilem...

Her annenin dustugu, dusebilecegi ikilemlerdeyim su aralar...

Anlaticam, ama once, babanin dogumundan once almis olmasina ragmen ancak okuyabildigim su guzel kitaptan bahsetmek ve diger annelere tavsiye etmek istiyorum: Bebeklerde Beyin Gelisimi uzerine bir enstutunun kurucularindan Jill Stamm, PhD tarafindan yazilmis “Bright From The Start”.

“Bebeginiz bir kiz cocugu, ancak cok yasamayacak, isterseniz simdi uzun uzun bakabilirsiniz ona” ilk bu kelimelerle tanistim ben annelikle...” diye basliyor yazar kitaba...

Jill Stamm 2 kiz cocugu annesi, kizlarindan ilki 4 ay premature doguyor ve bu ozel ilgiye muhtac bebek sayesinde bu anne, 0-3 yas arasi bebeklerde beyin gelisimi uzerine cok guzel calismalar yapiyor ve bu kiptapta da bu deneyimlerini paylasiyor.

Kitabin ilk bolumu biraz zor bitti - bana o gunleri, o mucizevi olayi tekrar hatirlatti ve bu zavalli anne ve yasadiklarini dusunup bol bol gozyasi dokturdu...ve tabi ki de sukrettirdi halimize... Sonraki bolumleri bir cirpida okudum cunku, inanilmaz akici ve ogreticiydi. Bebeginizle gecirdiginiz yuzyuze zamanin, oyun zamaninin onemi, bazen sessiz ve hicbirsey yapmadan gecirilen dakikalarin yaraticiliga katkisi, dikkat toplama yontemleri, bebeginize baglanmanin, onunla iletisimin, muzigin bebek beyninin gelisimine etkisi gibi bircok konuda cok guzel ornekler veriyor. Herkese tavsiye ederim. Simdi gelelim, neden bu kitaptan bahsettigime...Kitabin bir bolumu bebeklerin “ekran zamani”na ayrilmis. Televizyon iyi mi kotu mu (daha dogrusu ne kadar kotu?) Peki ya egitici programlar, dvdler? Bilgisayar programlari daha mi iyi? Ne farki var? (benim elimdeki baski yazilirken ipad yoktu sanirim daha, bahsetmemis, ama bilgisayar kismini ipad gibi okudum ben.)

Iste benim ikilemim de bu konuda oglum...yanlis yaptiysam buyuyunce affet...Televizyon izletmedik sana, izletmemeye calisiyoruz. Ara ara, orda burda tabi ki de acildigi oluyor, ama evimizde kendi halimizdeyken izlemiyoruz kesinlikle. Gereksiz uzuluyoruz izledikce diye baban da ben de zaten haber bile izlemekten kacinir olduk, sen yattiktan sonra internetten takip ettigimiz birkac dizi var onlari izliyoruz boxee’den. Ama dedigim gibi hepsi sen yatip uyuduktan sonra oluyor.

Ama seni tamamen uzak tutabiliyor muyuz "ekran"dan? maalesef hayir :( o kadar direncli bir anne-baba degiliz, “olamadik” demiycem aslinda: “olmadik”. Ara ara bahsediyorum, IPad’de izlemeyi sevdigin youtube kliplerinden, “edutainment” diye tabir edilen (education + entertainment, yani egitim + eglence) temali ogretici Ipad uygulamalarindan vs. Gozetimimizde izledigin bu tur seylerin faydali oldugunu dusunuyoruz. Bazi kelimeleri de bunlar sayesinde, gorerek, eglenerek ogrendin zaten. Asagidaki videoda ilk sarkin “row row row your boat”u yine ordan ogrendin mesela:


Burda cok az yakalayabilmisim, ama o pamuk ellerini birlestirip, kurek cekme hareketin yok mu? Yiycem artik seni!!! Aslinda, bu video eski, simdi cesme’deyiz (ben yazilarda hala baya geriden geliyorum bildigin gibi:) dun girdigimiz denizin kenarindaki zodiac botun kureklerini gorur gormez bu sarkiyi soyleyip kureklere asilman beni acayip guldurdu. Canim benim...

Bunlari kontrollu bir sekilde, tabi hep bizimleyken izliyorsun. Izlerken “bak bu kedi, bu top” diye konusarak, ogreterek vaktimizi olabildigince efektif gecirmeye calisiyoruz. Dolayisiyla sen de bence hikayeyi takip edebiliyorsun, oyle bos bos bakmiyorsun. Mesela bu videoda da en sevdigin sahne degismiyor, defalarca izledin, hep ayni yerde guluyorsun ve gercekten komik olaylara guluyorsun, belki de cidden espriden anlamaya basladin artik kimbilir...



0-2 yas arasi cocuklarin televizyon izlememesi gerektigi, 2 yas sonrasinda da fazla tv izlemenin ilerde davranis bozukluklarina yol acabilecegi arastirmalarca saptanmis zaten, bunu herkes biliyor, ama bilgisayar/ipad vs uzerine bir arastirma yok. Eminim bu tur aletler de bir “commodity” safhasina gecince, yani cep telefonu gibi artik herkeste olunca, yeterince satisi yapilinca, yeni bir teknoloji cikinca arastirmasi da ortaya cikar. Ama iste o gune kadar benim icimde hep o suphe, hep o ikilem olucak. TV ile en buyuk fark birinin kontrolunun daha kolay olmasi saniyorum. Bir de su var: yapilan bazi arastirmalara gore bir cocuk televizyon acikken saatte 150 kez baska yerlere bakiyormus, yani dikkati dagiliyormus, ekranda neye bakmasi gerektigini pek bilmiyormus, ama IPad'de butun aksiyon gozlerinin takip edebilecegi, bazen dokununca gerceklesen minik bir ekranda oluyor, dolayisiyla daha iyi konsantre olabiliyorlarmis. Oyle ya da boyle...TV ya da IPad/Bilgisayar...Hepimiz biliyoruz ki asil sorun bagimlilik, dozaji ayarlayabilme, bagimli olmadan bilincli bir sekilde izletebilirsek bir sorun olmaz umuyorum.

Bu arada sadece Ingilizce klipler izlemiyoruz tabi sirin, ogretici Turkce seyler de var. Mesela tuvalet egitimi icin, dis fircalamak icin, tutumlu olmak icin cekilmis minik videolar. Pepee olayina pek girmedik henuz, bakiyim neymis diye actigim bir bolumde sokakta oyun oynarken birden bire halay cekmeye baslayan, arabesk tonda sozu muzige pek uymayan sarkilar soyleyen minik yavrular bi tuhaf geldi birden...bilmem...belki sonra bi sans daha veririz, goremedigim bisey vardir. Caillou fena degil galiba, ogretici gorunuyor. Bir de bir Keloglan var ki sorma: “Anneeyy...aneeey....yandim anneeey” diye bagiran bir oglan! Ilerde izletirsem bana sakin boyle seslenme oldu mu annecim?

NOT:

Ilgilenenlere, IPad vs TV dilemmasinda IPad uygulamalarini savunan ve ne zaman ellerinden alinmasi gerektigini vurgulayan bir yazi (“What Happens When Toddlers Zone Out With an iPad”) umarim dogrudur:

http://online.wsj.com/article/SB10001424052702304363104577391813961853988.html  

“Should Your 2-Year-Old Be Using an iPad?” baslikli bu yazi da hicbir IPad uygulamasinin elle dokunulan, agizla isirilan (:)) oyuncaklar kadar iyi ogretemeyecegi kanisinda, buna da 100% katiliyorum.

http://healthland.time.com/2011/10/20/no-screen-time-for-2-year-olds-do-ipad-apps-count/